Over copyright en de nood aan dialoog
Ondertussen kan Nederland al een viertal maanden genieten van Spotify. Met deze internetdienst kunnen gebruikers gratis met advertenties of reclameloos aan een kleine som een iTunes-achtige snoepwinkel naar hartelust kunnen streamen. België hoeft er voorlopig nog niet op te rekenen: zoals zo vaak is het Sabam dat niet voor rede vatbaar blijkt te zijn. Integendeel. De laatste keer dat de auteursrechtenorganisatie van zich liet horen, was toen de oorlog werd verklaard aan Telenet. Jaren na de collega’s in de buurlanden bood het bedrijf uit Mechelen eindelijk een abonnement aan zonder archaïsche datalimieten, en een onbeperkt dataverkeer staat volgens Sabam meteen gelijk aan meer illegale downloads dan ooit tevoren. Het steeds groeiende aanbod van legale radio- en tv-uitzendingen via bandbreedteverslindende streaming werd hierbij handig buiten beschouwing gelaten. Enkele maanden daarvoor was al het plan gerezen om de internetproviders een bedrag aan te rekenen om te compenseren voor het illegale downloaden van beschermd materiaal. Een onuitvoerbaar idee, daar was zowat iedereen het over eens.
Los van de bezwaren die ik al tegen Sabam had -de aangesloten artiesten zouden volgens mij meer baat hebben bij een grondig intern onderzoek van de organisatie zelf- was dit een mooi staaltje van een stuitend gebrek aan realisme. Sabam staat echter helemaal niet alleen in deze vijandige houding tegenover het internet. Een decennium geleden al haalde Metallica de wereldpers door de eigen fans aan te klagen omwille van enkele nummertjes op Napster. Het maakte de op elk vlak kapseizende band er niet populairder op. En dat was tien jaar geleden, lang voordat iedereen met minstens een oor z’n eigen mp3-speler had. Sindsdien is er echter weinig veranderd. Enkele maanden geleden nog begonnen de producers van ‘The Hurt Locker’ duizenden downloaders voor de rechter te slepen.
Is het luiheid? Behoudsgezindheid? Feit is dat iedereen (op Prince na misschien) het erover eens is dat de internetrevolutie onomkeerbaar is. De tijd van wekenlang sparen om in de Bilbo een plaatje te kopen lijkt helemaal voorbij. Met de cd-verkoop zoals we die nu kennen, is zo goed als niets meer te verdienen. Maar massaconcerten doen het in onze contreien beter dan ooit. Tegelijk lijkt de tijd van de absolute wereldsterren ook wat voorbij. Er zijn bijna geen iconen meer die hun generatie ‘bepalen’, genre Michael Jackson, Elvis Presley of zelfs Kurt Cobain. Lady Gaga lijkt een uitzondering, maar tegelijk bevestigt ze de trend: ze is een samenraapsel van allerlei elementen uit veertig jaar popcultuur. Jongeren van nu lijken naar veel meer verschillende artiesten te luisteren als pakweg twintig jaar geleden. Wat wil je ook, als vrijwel elke plaat die ze maar kunnen bedenken binnen enkele minuten op hun iPod kan staan. Illegaal in de meeste gevallen, maar kan je het hen kwalijk nemen. Welke twintiger zat niet ooit met een cassettebandje in de aanslag en de vinger op de ‘record’-knop bij de radio, hopend dat de presentator het nummer niet vroegtijdig zou afbreken. Het is van alle tijden, alleen is dat ‘bootleggen’ nog nooit zo makkelijk geweest. En van zo’n geweldige kwaliteit.
‘Piraterij is een misdrijf!’, zegt het verschrikkelijke spotje waar mensen die een legitieme dvd willen zien, niet voorbij kunnen spoelen. Het is veelzeggend. Terwijl de echte oplossing helemaal niet in het demoniseren ligt, maar in een dialoog. Neem nu een dienst als Spotify: via lidgeld of advertenties is hier zeker geld uit te halen om de rechthebbenden te compenseren. Tegelijk heeft de gebruiker directe toegang tot de grootste platencollectie ter wereld. Iedereen tevreden, toch? Of die voordelige abonnementsformule voor de iTunes Music Store, waar al tijden geruchten over rond gaan? Ik zou de eerste zijn om me in te schrijven. Ik beperk me hier voor het gemak even tot muziek, maar hetzelfde geldt voor films, games en tegenwoordig ook al voor boeken en tijdschriften. Want, en hier ben ik misschien iets te naïef, ik ben ervan overtuigd dat de modale downloader echt niet van kwade wil is. In tegenstelling tot de gemiddelde auteursrechtenorganisatie, misschien.
Wijlen ‘de Bilbo’ ondertussen, die rust in vrede.
