From the Mind of Max

Hoe ruimdenkend ze verder ook zijn, de meeste filmliefhebbers die ik ken hebben wel minstens een genre dat hen totaal niet ligt. Je kent dat wel: het soort films waar ze toch altijd tegen op zien als er weer eens eentje de moeite waard schijnt te zijn. Een goede vriend wiens filmmening ik ten zeerste waardeer, kijkt zelden tot nooit naar gangsterfilms. Er zijn genoeg mensen die geen musicals kunnen verdragen. En ook de meeste horrorfilms staan bij velen al bij voorbaat op het ‘te skippen’-lijstje.

Als ik zelf een genre moet uitkiezen waar ik zelf maar zeer weinig mee heb, denk ik eerst en vooral aan ‘het historische epos’. Tegenwoordig komen ze minder vaak voor, maar tot pakweg de jaren ’70 waren ze alomtegenwoordig en Hollywood en daarbuiten. Dit soort producties zijn vaak te herkennen aan hun belachelijk lange lijst met figuranten, hun vaak erg smalle beeldverhouding, en bovenal hun overdreven speelduur.

En zeker dat laatste is het probleem van ‘Ben-Hur’, de klassieker uit 1959 waarvan ik deze week de (overigens zeer fraai gerestaureerde) nieuwe uitgave bekeek. Het is het verhaal van een rijke man uit Jeruzalem (Charlton Heston) die onterecht ter dood wordt veroordeeld door zijn jeugdvriend (Stephen Boyd), die intussen een Romeinse gouverneur is geworden. Ben-Hur is uit op wraak, en na drie uur en tweeënveertig minuten cinema kom je eindelijk te weten of hij zijn slag thuis haalt.

Het ergste is dat er in die 212 minuten eigenlijk niet zo heel erg veel gebeurt. De meeste mensen kennen wel de beroemde race met de wagenmenners, maar deze adembenemende scène neemt uiteindelijk slechts een minuut of tien in beslag. De rest? Mooie woestijnlandschappen en dito decors. Maar verder vooral veel, heel veel dialogen van het genre “You are either for me or against me, you have no other choice!”/”If that is the choice, then I’m against you”. Wijsheden à la “By condemning without hesitation an old friend, I shall be feared”. Er waren weinig elementen in ‘Ben-Hur’ die er echt voor zorgden dat je je met een personage kon identificeren, of echt meeleefde met wat er op het scherm te zien was. En dan heb ik het nog niet eens over de nogal klungelig ingewerkte subplot van Jezus Christus gehad, die er alleen maar voor zorgde dat de film nog meer overtollige bagage mee te sleuren had.

‘Ben-Hur’ is geen klassieker geworden omdat het zo’n meeslepend menselijk drama is, dat snap ik best. En je moet het ook allemaal binnen zijn context en tijdsgeest zien. Maar het is het zoveelste (pseudo-) historische epos waarbij ik me na pakweg een half uur stierlijk zat te vervelen. Gezien de erg hoge plek van de film op de IMDb Top 250-lijst zijn velen het met mij oneens. Goed voor hen, maar ik zie een patroon.

‘Seven Samourai’ is niet mijn favoriete film van Akira Kurosawa – dat is vooralsnog het veeleer minimalistische ‘Ikiru’. Van David ‘Lawrence of Arabia’ Lean heb ik voorlopig enkel ‘Brief Encounter’ gezien, dat even kleinschalig is als de titel doet vermoeden en overigens een meesterwerkje is in al z’n eenvoud. En ik zie nu al op tegen de dag waarop ik dan toch eens een namiddag aan ‘Gone with the Wind’ zal moeten besteden, “want dat moet je toch wel eens gezien hebben”. Het zal wel nooit mijn ding worden, die epossen. Films van het heel grote gebaar zijn zelden aan mij besteed. Een film moet mij raken, intellectueel of emotioneel. Een goeie film mag zich niet verliezen in te veel beelden van de omgeving, te veel uitleg of zo’n enorme verzameling personages dat ik na een tijdje niet meer weet wie het nu eigenlijk tegen wie aan het opnemen is. En, bovenal: een écht goeie film weet wanneer een verhaal uitverteld is.