Bob Dylan is afgelopen zomer 70 geworden, en we hebben het geweten. Radio 1 maakte er een avondvullende special van, overal waren interviews te lezen met iedereen die ooit ergens heeft gezegd ‘s mans muziek wel te appreciëren, en dat ene liedje van De Nieuwe Snaar was weer eventjes alomtegenwoordig. Ter gelegenheid van die verjaardag haalde de BBC ook een stokoud interview van onder het stof, waarin Zimmerman bekent te hebben gekampt met een heroïneverslaving. Daarnaast gaf Dylan ook toe geregeld donkere zelfmoordgedachten te hebben. De kranten stonden er vol van, maar voor veel fans kwam het zeker niet als een verrassing. Wie ooit de documentaire Don’t Look Back uit 1968 (sinds kort opnieuw verkrijgbaar op DVD en Blu-Ray) zag, die had het kunnen weten.
Hoewel regisseur D.A. Pennebaker ook enkele politieke documentaires heeft gemaakt (zoals The War Room, over de presidentscampagne van Clinton), zal hij wellicht vooral herinnerd worden om zijn muziekfilms. Zijn registratie van het popfestival in Monterey in 1968, bijvoorbeeld, is nog steeds een van de beste concertopnames die ik ken – vooral met dank aan de enkele maanden na het optreden omgekomen Otis Redding, die hier een wervelende performance aflevert. En ook het beruchte laatste concert van Bowie’s alter ego Ziggy Stardust werd in beeld gebracht door Pennebaker.
Eerlijk is eerlijk: de kracht van die films ligt grotendeels aan wat er vóór die camera gebeurt. Pennebaker ging voor de zuivere ‘verité’-aanpak, die er vooral uit bestond om te draaien en wel te zien wat er gebeurt. Geweldig als het charisma van de artiest al een heel podium vult, maar in het geval van Dont Look Back (waarin we de toen 24-jarige Dylan vooral backstage zien, tussen optredens door), zorgt het voor een kijkstuk dat als op zichzelf staande documentaire niet zo heel veel waarde heeft. De film bouwt nergens naartoe, mist een vorm van omkadering, en ook voor de muziek hoef je het niet te doen. Meer dan wat geneuzelde flarden van nummers krijg je niet.
Maar wat deze film wel het zien waard maakt, is het portret dat je van Bawb krijgt. Dylan mag dan al een artiest zijn die doorheen de decennia steeds andere rollen aannam en van wie niemand eigenlijk echt weet wie hij is, in Dont Look Back vertoeven we anderhalf uur in het gezelschap van een (pardon my French) klootzakje. Hij is onbeschoft tegen Joan Baez, onderbreekt collega’s soms midden in een performance en lijkt er een sport van te maken om journalisten het leven zuur te maken. De bard is op dat moment 24, en is meer dan ooit de stem van zijn generatie. Het is duidelijk dat hij bij momenten nog niet zo goed weet om te gaan met zijn nieuwe status. Enerzijds blaakt hij van het zelfvertrouwen, op het arrogante af, maar op onbewaakte momenten lijkt hij het soms erg moeilijk te hebben.
Sinds vorige week weten we waar dat wellicht deels aan te wijten was. Dylan was op dat moment een centrale figuur van de revolutionaire jaren ’60, maar had zelf ook zijn eigen demonen om mee te worstelen. Het gevaarlijke spul liet hij gelukkig snel varen, maar even later, op 20 juli 1965, zou hij misschien wel de meest zelfdestructieve en controversiële zet van zijn carrière doen. De akoestische bard ging elektrisch en werd een rockzanger. Op basis van Dont Look Back lijkt het niet eens meer zo onlogisch.
Misschien een manier om zijn oude persoon van zich af te werpen, maar gelukkig zonder daarvoor echt domme dingen te doen.
Want de wereld is een vuilnisbelt
met het deksel op een kier
Maar in de hemel is geen Dylan
daarom draaien we hem hier
Vind ik leuk:
Wees de eerste om post te waarderen.
